CHƯƠNG 1: HAI MƯƠI CHIẾC BÁNH BỊ BỎ LẠI
“Bọn cháu chỉ đặt cho vui thôi mà, bà tưởng thật à?”
Tiếng cười bật lên ngay trước nồi bánh còn nghi ngút khói khiến cả góc chợ bỗng im bặt.
Bà Tư đứng chết lặng sau chiếc xe đẩy cũ. Hai bàn tay nhăn nheo của bà vẫn giữ chặt túi bánh vừa gói xong, bên trong đủ hai mươi chiếc bánh giò nóng hổi. Hơi nước bốc lên làm mờ đôi mắt đã đỏ hoe vì khói bếp, nhưng không che được vẻ hoang mang trên gương mặt khắc khổ.
Trước mặt bà là bốn người trẻ ăn mặc chỉn chu. Người con trai đứng giữa, tên Khải, vừa cầm điện thoại quay vừa cười lớn. Hai người bạn bên cạnh cũng che miệng cười, còn cô gái mặc váy sáng màu nhún vai như chuyện vừa xảy ra chỉ là một trò đùa vô hại.
Bà Tư khẽ hỏi:
“Các cháu… không lấy thật sao?”
Khải đáp tỉnh bơ:
“Bà làm chậm quá. Lúc gọi thì bọn cháu còn muốn ăn, giờ mất hứng rồi.”
“Nhưng chính cậu bảo bà làm đủ hai mươi chiếc.”
Một người bán nước gần đó lên tiếng.
Khải quay sang, cười nhạt:
“Bà ấy bán hàng thì phải chấp nhận khách đổi ý chứ. Có ai ép bà ấy làm đâu?”
Bà Tư cúi nhìn túi bánh.
Sáng nay bà chỉ chuẩn bị hơn ba mươi chiếc. Mười chiếc đã bán từ sớm. Hai mươi chiếc còn lại bà giữ nguyên vì nhóm của Khải đặt trước, còn hứa sẽ quay lại lấy vào giờ trưa.
Suốt gần một tiếng, bà cặm cụi hâm bánh, gói từng chiếc, buộc từng túi nhỏ. Khi có người khác hỏi mua, bà còn từ chối:
“Bánh này có khách đặt rồi cô ạ.”
Giờ đây, khách quay lại chỉ để cười cợt rồi bỏ đi.
“Hay các cháu lấy giúp bà mười chiếc thôi cũng được,” bà Tư nói nhỏ. “Bà bớt tiền.”
Khải nhíu mày:
“Đã bảo không lấy mà. Bà đừng ép.”
Cô gái bên cạnh bật cười:
“Thôi đi, đứng đây lâu lại bị bà giữ chân.”
Cả nhóm quay lưng.
Bà Tư nhìn theo, môi run lên nhưng không dám gọi nữa. Bà biết nếu bán không hết, tối nay bánh sẽ nguội, phần nhân dễ hỏng. Tiền lá, tiền gạo, tiền thịt đều là số vốn bà vay trước của người quen.
Một người đàn ông trung niên lắc đầu:
“Trẻ con bây giờ đùa quá đáng thật.”
Người bán nước thở dài:
“Bà Tư sáng nay còn không bán cho tôi hai chiếc vì giữ phần cho chúng nó.”
Bà Tư vội nói:
“Thôi, mọi người đừng trách. Chắc chúng nó đổi ý thật.”
Bà càng bênh, đám đông càng xót xa.
Đúng lúc ấy, một giọng nữ vang lên phía sau:
“Khoan đã.”
Khải cùng nhóm bạn dừng lại.
Người vừa lên tiếng là một cô gái khoảng hai mươi sáu tuổi, mặc áo sơ mi giản dị, quần tối màu, tóc buộc gọn. Cô đã đứng dưới mái hiên đối diện từ lúc nhóm khách quay lại.
Cô bước tới, nhìn thẳng Khải.
“Anh vừa nói các anh chỉ đặt cho vui, đúng không?”
Khải cau mày:
“Liên quan gì đến cô?”
“Có liên quan.”
Cô gái đưa điện thoại lên.
“Vì tôi đã quay lại toàn bộ từ lúc anh giục bà làm nhanh đến lúc anh nói chỉ đặt cho vui.”
Sắc mặt nhóm người trẻ lập tức thay đổi.
Một người hỏi:
“Cô quay để làm gì?”
Cô gái bình tĩnh:
“Để giữ lại sự thật.”
Khải bước tới một bước:
“Cô xóa đi.”
“Không.”
“Cô không được tự ý quay người khác.”
Cô gái nhìn anh, giọng vẫn điềm tĩnh:
“Tôi chưa đăng ở đâu cả. Nhưng anh cũng đừng tưởng nơi đông người là chỗ muốn trêu chọc ai thì trêu.”
Khải cười gằn:
“Cô định làm anh hùng à?”
Cô gái không đáp lời khiêu khích. Cô quay sang bà Tư.
“Bà cho cháu lấy hết hai mươi chiếc.”
Bà Tư giật mình.
“Cháu mua hết sao?”
“Vâng.”
“Nhưng nhiều lắm. Cháu ăn sao hết?”
“Cháu sẽ chia cho mọi người.”
Cô gái lấy tiền ra, trả đủ, không mặc cả.
Đám đông xung quanh bắt đầu vỗ tay. Người bán nước cười lớn:
“Đúng rồi! Mỗi người mua giúp bà một chiếc là hết ngay.”
Một vài người lập tức bước tới.
“Cho tôi hai chiếc.”
“Tôi lấy ba.”
“Nhà tôi có trẻ nhỏ, tôi lấy bốn.”
Chỉ trong vài phút, hai mươi chiếc bánh đã được chia hết. Có người nhận bánh nhưng nhất quyết không lấy lại tiền thừa. Bà Tư luống cuống, liên tục xua tay:
“Không được đâu, tôi bán đúng giá thôi.”
Cô gái trẻ mỉm cười:
“Bà cứ nhận. Đây không phải thương hại, là tiền bánh bà đã làm bằng công sức.”
Bà Tư nhìn cô, mắt đỏ lên.
Khải thấy đám đông quay sang nhìn mình với ánh mắt khó chịu thì kéo bạn bỏ đi.
Cô gái gọi với theo:
“Anh Khải.”
Anh ta khựng lại.
“Cô biết tên tôi?”
“Ban nãy bạn anh gọi.”
Khải quay đầu, vẻ mặt cảnh giác.
Cô gái nói chậm rãi:
“Tôi khuyên anh nên quay lại xin lỗi bà.”
“Cô nằm mơ đi.”
“Vậy anh cũng nên chuẩn bị tinh thần.”
“Chuẩn bị gì?”
Cô gái nhìn chiếc điện thoại trong tay.
“Hậu quả của trò đùa này có thể không dừng ở hai mươi chiếc bánh.”
Khải cười khinh:
“Cô dọa ai đấy?”
Anh ta bỏ đi, nhưng bước chân đã không còn thong thả như trước.
Bà Tư kéo tay cô gái.
“Cháu đừng gây chuyện vì bà. Thôi bỏ qua đi.”
Cô gái quay lại.
“Bà biết cháu là ai không?”
Bà Tư lắc đầu.
“Cháu tên Lan. Cháu làm nghề quay và dựng nội dung cho những cửa hàng nhỏ. Sáng nay cháu đến đây tìm món ăn dân dã để quay một đoạn giới thiệu. Cháu không ngờ lại gặp chuyện này.”
Bà Tư lo lắng:
“Cháu định đăng đoạn quay đó sao?”
Lan im lặng vài giây.
“Cháu sẽ không làm gì khiến bà khó xử. Nhưng những người ấy phải hiểu hành động của họ gây tổn thương thế nào.”
Bà Tư thở dài:
“Chúng còn trẻ, có khi bồng bột.”
“Trẻ không có nghĩa là được quyền làm nhục người khác.”
Câu nói của Lan khiến bà Tư im lặng.
Chiều hôm đó, Lan ở lại giúp bà dọn xe. Cô mới biết bà Tư đã ngoài bảy mươi, sống một mình trong căn phòng thuê nhỏ. Con trai bà mất sớm, con dâu đi làm xa, đứa cháu ngoại đang học nghề. Mỗi ngày bà dậy từ ba giờ sáng làm bánh, đẩy xe ra chợ bán đến trưa.
“Bà bán bao lâu rồi?”
“Gần hai mươi năm.”
“Có ai từng đặt rồi bỏ như hôm nay chưa?”
“Có vài người đổi ý, nhưng không ai làm nhiều thế.”
Bà cười buồn.
“Bà chỉ tiếc công. Bánh làm ra để người ta ăn nóng mới ngon.”
Lan nhìn đôi tay bà, những ngón tay chai cứng vì hơi nóng và công việc lặp đi lặp lại suốt nhiều năm.
“Bà Tư, từ ngày mai cháu sẽ giúp bà nhận đơn trước.”
“Bà không biết dùng điện thoại hiện đại.”
“Cháu biết.”
“Nhưng bà đâu có tiền trả cháu.”
Lan cười:
“Cháu không lấy tiền. Cháu chỉ muốn ăn bánh giò miễn phí thỉnh thoảng thôi.”
Bà Tư bật cười, lần đầu tiên từ sau sự việc.
Trong lúc đó, nhóm của Khải đang ngồi tại một quán nước. Vẻ đắc ý ban đầu đã biến mất.
Cô gái đi cùng nói:
“Hay quay lại xin lỗi đi. Cô kia có video thật đấy.”
Khải gắt:
“Có gì đâu mà sợ. Cùng lắm người ta chửi vài câu.”
Một người bạn mở điện thoại, mặt bỗng tái đi.
“Khải… có người đăng rồi.”
“Ai đăng?”
“Không phải cô gái kia. Một người đứng gần đó quay được.”
Trên màn hình là đoạn video ngắn. Không nhìn rõ toàn bộ khuôn mặt, nhưng giọng nói của Khải rất rõ:
“Bọn cháu chỉ đặt cho vui thôi mà, bà tưởng thật à?”
Đoạn video chỉ mới xuất hiện chưa đầy một giờ nhưng đã có hàng trăm bình luận. Phần lớn đều phẫn nộ.
Khải giật lấy điện thoại.
“Xóa đi!”
“Đâu phải tôi đăng.”
Điện thoại của anh ta bắt đầu rung liên tục.
Tin nhắn từ bạn bè.
Cuộc gọi từ người thân.
Một người gửi cho anh dòng chữ:
“Có phải cậu trong video không?”
Khải tắt màn hình, cố tỏ ra bình tĩnh.
Nhưng đúng lúc ấy, một cuộc gọi khác đến.
Người gọi là mẹ anh.
Khải chần chừ rồi nghe máy.
Giọng bà ở đầu dây bên kia run lên:
“Khải, con vừa làm chuyện gì thế?”
“Chỉ là hiểu lầm thôi mẹ.”
“Người trong video có phải con không?”
Khải im lặng.
Mẹ anh bật khóc:
“Con có biết bà cụ ấy bằng tuổi bà ngoại con không?”
Khải khựng lại.
Hình ảnh bà ngoại tóc bạc, mỗi sáng ngồi bán rau ngoài đầu ngõ bỗng hiện lên. Năm nhỏ, chính bà từng dành từng đồng tiền lẻ mua sách cho anh.
Anh lắc đầu, như muốn xua ký ức ấy đi.
“Con không làm gì nghiêm trọng cả.”
“Con bắt một người già làm hai mươi chiếc bánh rồi cười vào mặt họ. Như vậy còn chưa nghiêm trọng sao?”
Khải tắt máy.
Bạn bè ngồi xung quanh không ai nói nữa.
Một lúc sau, người con trai ngồi cạnh khẽ bảo:
“Chắc phải quay lại thật.”
Khải đập tay xuống bàn.
“Không ai được quay lại! Cùng lắm vài ngày người ta quên.”
Nhưng anh không biết rằng hậu quả thật sự không nằm trong những bình luận trên mạng.
Chiều ấy, đoạn video đã đến tay một người đang chuẩn bị giao cho Khải một cơ hội quan trọng.
Và sáng hôm sau, khi Khải bước vào buổi gặp mặt với vẻ tự tin, người đàn ông đối diện chỉ đặt điện thoại lên bàn rồi hỏi:
“Cậu nghĩ thái độ với người yếu thế có phản ánh nhân cách của một người không?”
Trên màn hình là hình ảnh bà Tư đứng chết lặng bên hai mươi chiếc bánh.
Khải tái mặt.
CHƯƠNG 2: CÁI GIÁ CỦA MỘT TRÒ ĐÙA
Khải ngồi cứng người trước chiếc bàn dài.
Người đàn ông đối diện anh khoảng năm mươi tuổi, dáng điềm đạm, ánh mắt nghiêm nghị. Hai ngày trước, Khải còn vui mừng khi được mời đến trao đổi về một công việc mới có mức thu nhập tốt. Anh đã chuẩn bị quần áo, giấy tờ và cả những câu trả lời đầy tự tin.
Nhưng giờ đây, mọi sự chuẩn bị đều trở nên vô nghĩa.
Người đàn ông chỉ vào màn hình.
“Người trong đoạn video là cậu?”
Khải nuốt khan.
“Vâng, nhưng chuyện đó bị hiểu sai.”
“Hiểu sai chỗ nào?”
“Bọn cháu chỉ đùa. Bà cụ cũng không mất gì vì sau đó có người mua hết.”
Người đàn ông nhìn anh rất lâu.
“Cậu nghĩ chỉ cần hàng được mua hết thì sự xúc phạm trước đó biến mất sao?”
Khải vội nói:
“Cháu biết cách làm hơi quá. Nhưng đó là chuyện cá nhân, không liên quan đến công việc.”
“Có liên quan.”
“Tại sao ạ?”
“Vì công việc cậu muốn làm cần tiếp xúc với nhiều người. Nếu cậu xem thường người bán hàng nghèo, coi nỗi lo của họ là trò vui, tôi không thể tin cậu sẽ tôn trọng khách hàng hay đồng nghiệp.”
Khải siết chặt tay dưới gầm bàn.
“Cháu có thể giải thích.”
“Cậu nên giải thích với bà cụ, không phải với tôi.”
Người đàn ông khép tập hồ sơ lại.
“Buổi gặp hôm nay dừng ở đây.”
Khải đứng bật dậy.
“Chú cho cháu một cơ hội. Cháu đã chuẩn bị rất lâu.”
“Cơ hội không mất vì đoạn video.”
Người đàn ông nói bình tĩnh.
“Nó mất vì thái độ của cậu trong video, và vì đến bây giờ cậu vẫn chỉ lo mình chịu thiệt.”
Khải đứng chết lặng.
Rời khỏi căn phòng, anh gọi ngay cho người bạn đã quay cùng.
“Video lan đến đâu rồi?”
“Khắp nơi rồi.”
“Có cách nào gỡ không?”
“Người đăng đầu tiên đã xóa, nhưng nhiều người lưu lại.”
Khải tức giận:
“Chính vì các cậu hùa theo nên tôi mới làm.”
Người bạn im lặng vài giây rồi đáp:
“Không ai ép cậu nói câu đó.”
Cuộc gọi kết thúc.
Lần đầu tiên, Khải thấy mình bị bỏ lại một mình.
Ở khu chợ, bà Tư không hề biết câu chuyện đã lan rộng đến vậy. Bà vẫn dậy sớm làm bánh, nhưng sáng hôm sau vừa đẩy xe đến nơi đã thấy rất nhiều người đứng chờ.
“Bà Tư, cho tôi năm chiếc.”
“Tôi đặt mười chiếc mang về.”
“Bà còn bánh không?”
Bà luống cuống:
“Sao hôm nay đông thế?”
Lan đứng bên cạnh hỗ trợ ghi đơn.
“Vì nhiều người biết bánh bà ngon.”
Bà Tư lắc đầu.
“Hay vì chuyện hôm qua?”
Lan không giấu.
“Có người quay lại và đăng lên. Cháu không phải người đăng.”
Bà Tư lo lắng:
“Có thấy rõ mặt mấy đứa trẻ không?”
“Không rõ lắm.”
“Vậy thì tốt.”
Lan bất ngờ:
“Bà không giận họ sao?”
“Có giận chứ.”
Bà Tư gói bánh, tay chậm rãi.
“Nhưng giận không có nghĩa muốn chúng nó bị cả đời ghét bỏ. Bà chỉ mong chúng hiểu được điều mình làm.”
Lan nhìn bà, càng thêm kính trọng.
Những ngày sau, lượng người tìm đến mua bánh đông hơn. Có người đến vì tò mò, nhưng nhiều người quay lại vì bánh ngon. Lan giúp bà làm một tấm bảng nhỏ không có tên riêng, chỉ ghi giá bánh và giờ bán. Cô còn hướng dẫn bà nhận đơn qua cuộc gọi.
“Bà phải yêu cầu khách đặt nhiều chuyển trước một ít tiền.”
Bà Tư ngại ngùng:
“Làm vậy người ta lại nghĩ bà không tin họ.”
“Không phải không tin. Là tôn trọng công sức của nhau.”
Lan giải thích.
“Nếu khách thật lòng mua, họ sẽ hiểu.”
Bà gật đầu.
Nhưng giữa lúc việc bán hàng thuận lợi hơn, một người phụ nữ lớn tuổi bất ngờ tìm đến.
Bà mặc áo giản dị, gương mặt mệt mỏi, vừa nhìn thấy bà Tư đã cúi đầu.
“Chị có phải người bán bánh hôm trước không?”
Bà Tư đáp:
“Vâng.”
Người phụ nữ nghẹn giọng:
“Tôi là mẹ của Khải.”
Đám đông xung quanh im lặng.
Bà Tư hơi bối rối.
Người mẹ lấy trong túi ra một phong bì.
“Tôi xin gửi tiền hai mươi chiếc bánh và xin lỗi chị.”
Bà Tư vội xua tay.
“Bánh bán hết rồi, tôi không nhận.”
“Nhưng con tôi đã làm chị tổn thương.”
“Chuyện của con, sao chị phải xin lỗi?”
Người phụ nữ rơi nước mắt.
“Vì tôi nghĩ mình chưa dạy con tử tế.”
Bà Tư kéo bà ngồi xuống chiếc ghế nhỏ.
“Chị đừng nói vậy. Người lớn đến tuổi nào cũng phải tự chịu trách nhiệm.”
Mẹ Khải lau nước mắt.
“Cha nó mất sớm. Tôi làm lụng nuôi nó, luôn sợ nó thua kém bạn bè nên cố cho nó đủ thứ. Có lẽ tôi cho nó quá nhiều mà quên dạy nó hiểu một đồng tiền kiếm được khó thế nào.”
Bà Tư lặng đi.
“Khải đâu?”
“Nó không chịu đến.”
“Vậy chị đến đây để làm gì?”
“Tôi muốn biết chị có cần bồi thường gì không.”
Bà Tư nhìn người mẹ khổ sở trước mặt rồi đẩy phong bì trở lại.
“Tôi không cần tiền. Nếu chị thật sự muốn giúp con, hãy bảo nó tự đến.”
“Chị có mắng nó không?”
“Không.”
“Vậy chị sẽ nói gì?”
Bà Tư đáp:
“Tôi muốn nó thử tự làm ra hai mươi chiếc bánh.”
Mẹ Khải ngạc nhiên.
Lan đứng gần đó cũng quay sang.
Bà Tư nói tiếp:
“Nó đã cười vì nghĩ hai mươi chiếc bánh chẳng đáng bao nhiêu. Chỉ khi tự vo gạo, xay bột, làm nhân, gói lá và ngồi bên bếp nóng, nó mới hiểu cái bị bỏ lại không chỉ là bánh.”
Chiều hôm ấy, mẹ Khải về nhà kể lại.
Khải đang nằm trong phòng, điện thoại tắt hẳn vì không muốn đọc thêm tin nhắn.
Nghe mẹ nói, anh cười nhạt:
“Con không đến.”
“Vì xấu hổ?”
“Vì chẳng có ích gì.”
“Con mất việc rồi đúng không?”
Khải quay mặt đi.
Mẹ anh biết ngay.
“Con vẫn nghĩ tất cả là vì đoạn video sao?”
“Nếu không có video thì chẳng ai biết.”
“Nhưng con vẫn đã làm.”
Câu nói ấy khiến Khải im lặng.
Mẹ anh đặt chiếc túi cũ lên bàn.
“Trong này là áo mưa và mũ. Sáng mai con đi với mẹ.”
“Đi đâu?”
“Đến chỗ bà Tư.”
“Con không đi.”
“Vậy từ mai con tự lo tiền ăn, tiền ở.”
Khải bật dậy.
“Mẹ đuổi con?”
“Không.”
Bà nhìn thẳng vào con trai.
“Mẹ chỉ không thể tiếp tục che cho con như chưa có chuyện gì.”
Đêm ấy, Khải không ngủ.
Anh nhớ lại gương mặt những người đã nhìn mình hôm đó. Nhớ lời người tuyển dụng. Nhớ cuộc gọi của bà ngoại khi bà còn sống:
“Sau này lớn, đừng cười người nghèo con nhé. Nhà mình cũng từng nghèo.”
Sáng hôm sau, Khải vẫn theo mẹ đến chợ.
Anh đội mũ, kéo khẩu trang cao, đứng cách xe bánh vài mét.
Bà Tư nhận ra nhưng không gọi.
Khải chần chừ rất lâu mới bước tới.
“Cháu… đến rồi.”
Bà Tư nhìn anh.
“Đến mua bánh à?”
“Không.”
“Vậy làm gì?”
Khải cúi đầu.
“Cháu xin lỗi.”
Mấy người xung quanh quay lại nhìn. Anh thấy mặt nóng bừng.
Bà Tư không nói ngay.
Khải tiếp tục:
“Cháu đã cư xử không đúng. Cháu không nghĩ bà sẽ mất tiền, mất công nhiều như vậy.”
Bà hỏi:
“Bây giờ cháu nghĩ chưa?”
“Rồi ạ.”
“Vì cháu mất cơ hội việc làm?”
Khải ngẩng lên, sửng sốt.
Bà Tư nói:
“Nếu cháu chỉ xin lỗi vì bản thân chịu hậu quả thì lời xin lỗi chưa đủ.”
Khải mím môi.
Lan bước đến nhưng đứng im, không xen vào.
Bà Tư mở nắp nồi.
“Cháu muốn bà tha thứ không?”
“Có.”
“Vậy ngày mai đến đây từ ba giờ sáng.”
Khải ngơ ngác:
“Để làm gì?”
“Làm bánh.”
Một vài người bật cười, nhưng bà Tư quay sang:
“Không có gì đáng cười.”
Rồi bà nhìn lại Khải.
“Cháu làm cùng bà đủ hai mươi chiếc. Sau đó tự mang đi bán. Khi bán được hết, chúng ta nói tiếp.”
Khải do dự.
Anh chưa từng dậy lúc ba giờ sáng, càng chưa từng ngồi bên bếp nóng hay gói bánh.
Nhưng trước ánh mắt của mẹ và những người xung quanh, anh không thể bỏ đi lần nữa.
“Cháu đồng ý.”
Sáng hôm sau, Khải đến muộn mười lăm phút.
Bà Tư đã ngồi nhặt lá.
“Người làm bánh không được để khách chờ,” bà nói.
Khải đỏ mặt.
Từ lúc bắt đầu, anh mới hiểu một chiếc bánh nhỏ cần bao nhiêu công đoạn. Bột phải khuấy đều, nhân phải nêm vừa, lá phải lau sạch, gói phải chắc tay. Hơi nóng làm anh chảy mồ hôi. Chưa đầy một giờ, lưng anh đã đau.
“Bà làm việc này mỗi ngày sao?”
“Ừ.”
“Không mệt à?”
“Mệt.”
“Vậy sao bà không nghỉ?”
Bà Tư cười:
“Nghỉ thì lấy gì ăn?”
Khải không hỏi nữa.
Đến khi hai mươi chiếc bánh hoàn thành, tay anh đã đỏ rát. Bà Tư xếp bánh vào giỏ.
“Giờ mang đi bán.”
“Bán ở đâu?”
“Cháu tự tìm.”
Khải xách giỏ đứng giữa chợ, lần đầu tiên cảm nhận ánh mắt người qua đường theo một cách khác. Anh ngại ngùng, không dám gọi. Mười phút trôi qua không bán được chiếc nào.
Bà Tư đứng từ xa quan sát.
Cuối cùng, Khải lí nhí:
“Ai mua bánh giò không ạ?”
Không ai nghe.
Anh gọi lớn hơn.
Có người dừng lại, hỏi giá rồi bỏ đi. Có người bảo bánh nhỏ. Có người mặc cả.
Mỗi lần bị từ chối, Khải lại nhớ đến hai mươi chiếc bánh mình từng bỏ lại.
Gần trưa, anh mới bán được mười chín chiếc.
Chiếc cuối cùng nằm trong giỏ đã nguội dần.
Đúng lúc đó, một cậu bé nhặt đồ cũ đi ngang, nhìn chiếc bánh nhưng không hỏi.
Khải gọi:
“Em ăn bánh không?”
Cậu bé lắc đầu.
“Em không có tiền.”
Khải đưa bánh cho cậu.
“Anh cho.”
Cậu bé ngập ngừng:
“Thật ạ?”
“Ừ.”
Cậu nhận bánh, cúi đầu cảm ơn rồi chạy đi.
Khải đứng yên nhìn theo.
Khi quay lại, bà Tư đang đứng sau lưng anh.
“Cháu chưa bán hết.”
“Cháu biết.”
“Vậy chiếc cuối đâu?”
“Cháu cho một em nhỏ.”
Bà Tư hỏi:
“Tiếc không?”
Khải nhìn hai bàn tay mình.
“Không. Nhưng bây giờ cháu mới hiểu, nếu hôm ấy không có người mua giúp, bà phải nhìn hai mươi chiếc bánh nguội đi như thế nào.”
Bà Tư gật đầu.
“Vậy hôm nay cháu mới thật sự biết mình đã làm gì.”
CHƯƠNG 3: LỜI XIN LỖI KHÔNG CHỈ BẰNG MIỆNG
Sau ngày tự tay làm và bán hai mươi chiếc bánh, Khải không còn xuất hiện với vẻ chống đối.
Anh đến chỗ bà Tư vào sáng hôm sau, mang theo một túi lá mới.
“Bà mua lá ở đâu, cháu mua thử nhưng không biết đúng loại không.”
Bà Tư xem rồi nói:
“Lá này gói được.”
Khải thở phào.
“Cháu gửi bà.”
“Bà không nhận không.”
“Đây không phải bồi thường.”
“Vậy là gì?”
“Là cháu muốn phụ.”
Bà Tư nhìn anh một lúc rồi đưa cho anh chiếc khăn.
“Lau bàn đi.”
Từ hôm đó, cứ cuối tuần Khải lại đến phụ bà vài giờ. Ban đầu người trong chợ còn nhìn anh bằng ánh mắt dè chừng. Có người nhắc lại chuyện cũ, có người nói nhỏ sau lưng.
Khải nghe thấy nhưng không phản ứng.
Lan hỏi:
“Anh không thấy khó chịu sao?”
“Có.”
“Vậy sao vẫn đến?”
Khải đáp:
“Vì nếu tôi bỏ đi chỉ vì xấu hổ thì tôi lại giống hôm trước.”
Lan nhìn anh.
“Anh thay đổi nhanh thật.”
“Không nhanh đâu.”
Khải cười buồn.
“Tôi chỉ đang học lại những điều lẽ ra phải biết từ nhỏ.”
Anh giúp bà Tư mang xe, chuẩn bị túi, ghi số điện thoại khách đặt. Với khả năng sử dụng điện thoại tốt, anh còn làm một danh sách đơn hàng đơn giản, nhắc bà không nhận quá khả năng.
“Khách đặt nhiều phải chuyển trước một phần.”
Bà Tư cười:
“Câu này Lan cũng nói.”
“Lần trước bà bị như vậy rồi mà.”
“Bà nhớ.”
Khải cúi đầu.
Bà Tư nhẹ giọng:
“Bà nói để cháu đừng tự dằn vặt mãi. Biết sai là để sống tốt hơn, không phải để cúi mặt cả đời.”
Câu nói khiến anh xúc động.
Một tháng sau, cơ hội việc làm cũ không trở lại. Khải phải bắt đầu từ một công việc nhỏ hơn, thu nhập thấp hơn. Trước đây có lẽ anh sẽ thấy đó là sự sỉ nhục, nhưng lần này anh chấp nhận.
Buổi tối đầu tiên nhận được tiền công, anh mua một túi trái cây về cho mẹ.
Bà nhìn túi quà, ngạc nhiên:
“Con còn thiếu tiền mà mua làm gì?”
“Tiền đầu tiên con tự kiếm lại sau chuyện đó.”
“Con giữ mà dùng.”
Khải lắc đầu.
“Ngày trước mẹ cho con quá nhiều. Con nhận mà nghĩ đó là điều đương nhiên.”
Mẹ anh đỏ mắt.
“Con không cần nói thế.”
“Con cần.”
Khải ngồi xuống cạnh bà.
“Con xin lỗi mẹ. Không chỉ vì chuyện của bà Tư, mà vì đã khiến mẹ phải thay con đi xin lỗi.”
Bà im lặng rất lâu rồi vỗ nhẹ lên tay con.
“Biết sửa là được.”
Trong khi ấy, việc bán bánh của bà Tư dần ổn định. Không còn cảnh phải ôm quá nhiều hàng. Khách đặt trước đều rõ ràng. Nhiều người biết chuyện cũ ghé mua, nhưng bà luôn nhắc:
“Đừng mua vì thương bà. Ăn thấy ngon thì lần sau quay lại.”
Lan quay một đoạn ngắn về cách bà làm bánh, không nhắc đến scandal. Cô chỉ kể về người phụ nữ đã bán bánh gần hai mươi năm, mỗi ngày dậy khi trời còn tối.
Đoạn giới thiệu được nhiều người yêu thích.
Một buổi sáng, bà Tư bất ngờ choáng váng khi đang đẩy xe. Khải đứng gần đó kịp đỡ bà ngồi xuống.
“Bà sao vậy?”
“Chắc mất ngủ thôi.”
Lan sờ trán bà.
“Bà phải nghỉ.”
“Còn bánh?”
“Chúng cháu bán.”
Bà nhất quyết không chịu về, nhưng cuối cùng vẫn bị mọi người đưa đi kiểm tra sức khỏe. Kết quả không quá nghiêm trọng, song bà cần nghỉ ngơi nhiều hơn, không được thức quá sớm hằng ngày.
Bà Tư lo lắng:
“Nghỉ thì ai bán?”
Khải nói:
“Cháu bán.”
Bà nhìn anh.
“Cậu còn đi làm.”
“Cháu bán buổi sáng sớm rồi đi.”
Lan nói thêm:
“Cháu sẽ giúp nhận đơn. Mọi người trong chợ cũng sẵn lòng phụ.”
Bà Tư lắc đầu.
“Bà không muốn làm phiền.”
Khải mỉm cười:
“Ngày trước bà bắt cháu làm hai mươi chiếc bánh để hiểu công sức của bà. Bây giờ bà phải cho cháu cơ hội chứng minh cháu hiểu thật.”
Những ngày bà nghỉ, Khải cùng Lan và vài người quen thay nhau hỗ trợ. Bánh vẫn do bà hướng dẫn cách làm, nhưng bà chỉ ngồi ở nhà chuẩn bị nhẹ nhàng. Khải đến từ sớm lấy hàng, đẩy xe ra chợ.
Lần đầu đứng bán một mình, anh thấy hồi hộp.
Một vị khách hỏi:
“Có phải cậu trong đoạn video ngày trước không?”
Khải gật đầu.
“Phải.”
“Cậu không ngại à?”
“Ngại chứ.”
Anh đáp thật.
“Nhưng tôi đã làm sai, không thể giả vờ mình chưa từng làm.”
Người khách nhìn anh rồi mua năm chiếc.
“Biết nhận sai là tốt.”
Câu nói ấy theo Khải suốt cả ngày.
Dần dần, mọi người không còn gọi anh là người trêu bà bán bánh. Họ gọi anh là cậu thanh niên phụ bà Tư.
Ba tháng sau, sức khỏe bà ổn hơn. Bà trở lại chợ nhưng chỉ bán vài buổi mỗi tuần. Khải vẫn hỗ trợ vào cuối tuần.
Một sáng, nhóm bạn từng đi cùng Khải hôm xảy ra chuyện xuất hiện.
Họ đứng từ xa rất lâu mới bước tới.
Cô gái mặc váy hôm trước cúi đầu:
“Bà Tư, chúng cháu xin lỗi.”
Bà nhìn từng người.
“Các cháu đến vì Khải bảo sao?”
Một người lắc đầu.
“Không. Bọn cháu thấy Khải thay đổi, còn bọn cháu thì cứ tránh né.”
Người khác lấy ra tiền.
“Chúng cháu muốn mua hai mươi chiếc.”
Bà Tư hỏi:
“Ăn hết không?”
Cả nhóm im lặng vài giây rồi cười ngượng.
“Chúng cháu sẽ mang chia cho những người làm việc quanh đây.”
Bà gật đầu.
“Được. Nhưng phải đặt trước đàng hoàng.”
Khải đứng bên cạnh, thấy cổ họng nghẹn lại.
Khi nhóm bạn nhận bánh, họ tự tay mang đến cho những người quét dọn, người chở hàng và mấy người lao động gần chợ. Không ai quay video, không ai đăng lên mạng.
Lan hỏi nhỏ Khải:
“Anh không quay lại để chứng minh mình đã thay đổi à?”
Khải lắc đầu.
“Nếu làm điều tốt chỉ để người khác nhìn thấy thì tôi chưa học được gì.”
Lan mỉm cười.
Cuối năm đó, khu chợ tổ chức một buổi gặp mặt nhỏ giữa những người bán hàng. Không sân khấu, không bảng hiệu, chỉ vài chiếc bàn ghép lại, nồi nước nóng và những món ăn do mọi người mang đến.
Bà Tư được mời ngồi ở giữa.
Khải mang ra một chiếc hộp nhỏ.
“Cháu tặng bà.”
Bên trong là đôi găng tay chống nóng mới.
Bà Tư cầm lên, cười:
“Bà bán bánh bao năm chưa từng dùng loại đẹp thế này.”
“Bà phải giữ tay.”
“Cháu mua bằng tiền công à?”
“Vâng.”
“Không sợ phí sao?”
Khải lắc đầu.
“Trước đây cháu nghĩ hai mươi chiếc bánh chẳng đáng bao nhiêu. Bây giờ cháu biết mỗi thứ làm ra bằng công sức đều đáng quý.”
Bà Tư nhìn anh, mắt rưng rưng.
“Bà tha thứ cho cháu từ lâu rồi.”
Khải khẽ hỏi:
“Từ khi nào ạ?”
“Từ lúc cháu cho chiếc bánh cuối cùng cho cậu bé không có tiền.”
“Tại sao?”
“Vì khi ấy bà biết cháu đã bắt đầu nhìn thấy người khác.”
Khải cúi đầu.
Xung quanh vang lên tiếng vỗ tay, nhưng lần này anh không thấy xấu hổ.
Anh nhìn đôi tay nhăn nheo của bà Tư, nhớ đến khoảnh khắc bà đứng chết lặng bên túi bánh bị bỏ lại. Nếu ngày ấy không có Lan lên tiếng, có lẽ anh vẫn coi đó là một trò đùa.
Nhưng nếu sau đó bà Tư chỉ mắng nhiếc và đẩy anh ra xa, có lẽ anh cũng không có cơ hội thay đổi.
Bà đã không dễ dàng bỏ qua.
Bà bắt anh làm, bắt anh bán, bắt anh cảm nhận từng lần bị từ chối.
Đó là sự tha thứ có trách nhiệm.
Vài năm sau, bà Tư không còn đủ sức đẩy xe. Khải thuê lại một góc nhỏ gần chợ, kê cho bà chiếc ghế ngồi, còn mình cùng vài người làm bánh theo công thức của bà.
Mỗi ngày, một phần bánh được dành để tặng những người già sống khó khăn quanh đó. Khải không gọi đó là từ thiện. Anh chỉ nói:
“Bánh còn nóng, mời mọi người ăn.”
Có người từng hỏi anh tại sao làm vậy.
Khải đáp:
“Vì tôi đã từng khiến một người già đứng trước hai mươi chiếc bánh nguội. Tôi không muốn điều đó lặp lại với bất kỳ ai.”
Bà Tư ngồi gần đó nghe thấy, khẽ mỉm cười.
Câu chuyện về hai mươi chiếc bánh cuối cùng không còn được nhắc như một scandal.
Nó trở thành bài học về sự tử tế.
Một lời nói thiếu suy nghĩ có thể làm người khác tổn thương.
Một trò đùa đặt trên nỗi khó khăn của người khác không còn là trò đùa.
Nhưng một con người từng sai vẫn có thể thay đổi, nếu họ đủ can đảm đối diện với hậu quả, xin lỗi bằng hành động và kiên trì sửa mình.
Còn người bị tổn thương, khi chọn tha thứ, không nhất thiết phải quên đi tất cả.
Đôi khi, sự tha thứ đẹp nhất là giúp người kia hiểu sâu sắc lỗi lầm để họ không bao giờ lặp lại.
Từ đó, mỗi khi có khách đặt số lượng lớn, bà Tư đều hỏi vui:
“Lần này có lấy thật không đấy?”
Mọi người cười:
“Thật chứ bà!”
Khải đứng bên cạnh tiếp lời:
“Không lấy thì phải tự làm hai mươi chiếc.”
Tiếng cười vang lên giữa buổi sáng.
Không còn là tiếng cười chế giễu một người nghèo.
Mà là tiếng cười của những người đã học được cách tôn trọng công sức, lòng tự trọng và sự tử tế của nhau.
‼️‼️‼️Lưu ý cuối cùng dành cho người đọc: Nội dung truyện ngắn trên chỉ mang tính giải trí, hư cấu. Tất cả tình tiết, cốt truyện không chỉ trích, xúc phạm bất cứ cá nhân, tổ chức nào. Đây chỉ là truyện ngắn và không phải là một sự kiện, tin tức báo chí.
